Złota kareta z Ermitażu
Kareta - bogato zdobiony czterokołowy pojazd konny w kształcie pudła. Rozpowszechnił się wśród polskich warstw wyższych w XVII w.. Początkowo pudło zawieszane było na rzemiennych pasach, podobnie jak w kolebkach. W XVIII w. do użytku weszły resory. Duże karety nazywano landarami od niemieckiego miasta Landau słynącego z wyrobu pojazdów konnych.
Bibliografia
- Praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Chwalby “Obyczaje w Polsce“, część II: Czasy Nowożytne, rozdział 1.5 (Podróżowanie i transport s. 126), Wydawnictwo PWN, 2005, ISBN 83-01-14253-7
Studebaker Big Six z 1920 roku - przykład samochodu typu tourer
Tourer (touring) - termin pochodzi z USA z początku XX wieku. Jest odpowiednikiem europejskiego baquet. Około lat 20. w USA zaczęto tak nazywać również 4-miejscowy samochód z otwartym dachem i 4 drzwiami, zazwyczaj ze średnio-niskiego segmentu rynku. Także nie posiadał przednich drzwi.
Z tego to typu nadwozia wywodzą się czterodrzwiowe kabriolety oraz torpedo.
Przykładowe modele
- Oldsmobile Touring z 1905 roku
- Buick Tourer z 1902 roku
- Buick H tourer z 1907 roku
- Ford T Tourer (”fore-door” z fałszywymi przednimi drzwiami)
- Daimler Simplex 18/22 PS (1901-1905) (chociaż to właściwie double phaéton)
p • d • e
Typy nadwozi samochodów osobowych
współczesne
coupé • dual cowl • fastback • hatchback • kabriolet • kombi • kombivan • liftback • limuzyna • mikrovan • minivan • pick-up • roadster • sedan • targa • van
historyczne
baquet • barchetta • brek • convertible • fordor • landaulet • phaéton • runabout • spider • torpedo • tourer/touring • tudor • vis-à-vis
Ten artykuł dotyczy pojazdu. Zobacz też: Trójka (polityka).
Trojka na obrazie “Napad Wilków” Józefa Chełmońskiego.
Trojka (ros. тройка) - rodzaj trójkonnego zaprzęgu popularny w Rosji, szczególnie przy saniach.
Ten artykuł dotyczy pojazdu konnego. Zobacz też: Kwadryga (grupa literacka).
Kwadryga Appolina nad portykiem Teatru Wielkiego w Warszawie
Kwadryga (łac. quadriga) – rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie (zobacz też: rydwan). Powożona z pozycji stojącej, używana była głównie do wyścigów oraz jako wóz służący podczas pochodów triumfalnych w trakcie różnych uroczystości.
Rzymianie fascynowali się wyścigami powozów, które odbywały się na hipodromach. Kwadrygą lubił powozić cesarz Neron.
W architekturze określa się tym terminem rzeźbę, przedstawiającą kwadrygę z powożącym, często stosowaną jako zwieńczenie pomnika lub fasady budowli o formach klasycystycznych.
Zobacz też
Tramwaj gazowy to pojazd szynowy komunikacji miejskiej, wynaleziony i eksploatowany pod koniec XIX i na początku XX wieku.
Tramwaj gazowy miał za zadanie zastąpić tramwaj konny w miastach nie dysponujących elektrycznością. Napęd stanowił silnik zasilany gazem ziemnym lub świetlnym. Tramwaje tego typu charakteryzowały się wysoką zawodnością oraz niską mocą silników, uniemożliwiającą sprawną komunikację w przypadku wzniesień terenu.
Tramwaje gazowe eksploatowane były m.in. w Wielkiej Brytanii (Neath, Lytham St Annes - tu tramwaje gazowe działały najdłużej na świecie - do 1920), Niemczech (Dessau), a także na terenie obecnej Polski (Jelenia Góra).
p • d • e
Miejski transport zbiorowy
Miejski transport drogowy
omnibus · autobus · trolejbus
Miejski transport szynowy
tramwaj konny · tramwaj parowy · tramwaj gazowy · tramwaj benzynowy · tramwaj elektryczny · szybki tramwaj · tramwaj dwusystemowy · premetro · metro · SKM
Miejski transport wodny
prom miejski · tramwaj wodny
Lektyka
Lektyka - środek transportu lądowego do przemieszczania się na nieduże odległości jednej lub dwóch osób, noszony przez tragarzy bądź zwierzęta juczne (basterna). Lektyki znane są od czasów starożytnych. Lektyki transportowały również wielu papieży do czasu pontyfikatu Jana Pawła I. Obecnie nie jest przez nich już używana.
Zobacz też: basterna, soliterka.
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Lektyka
Fiakier w Wiedniu
Fiakr, fiakier, dorożka (fr. fiacre) – lekki 1- lub 2-konny pojazd służący do wynajmu w celach zarobkowych. Pojazd wyposażony był w składany dach nad tylną (pasażerską) częścią. Przednie siedzenie (kozioł) przeznaczone dla powożącego (fiakra) było zwykle odkryte. Nazwa fiakr pochodzi od gospody pod św. Fiakriuszem w Paryżu. W gospodzie tej, w latach 40. XVII wieku, znajdowało się biuro wynajmu powozów. Nazwa fiakier odnosi się również do powożącego tym pojazdem.
Currus – wóz konny używany w starożytnym Rzymie, rydwan:
- wóz dwukołowy otwarty z tyłu, z dwoma miejscami, woźnica w nim stał, natomiast pasażer siedział;
- currus arcuatus - wóz używany przez flaminów, kryty od góry suknem rozpinanym na specjalnych łukach.
- currus falcatus - rydwan wojenny wyposażony w kosy zwane falces, umieszczone po obu stronach osi kół i przy dyszlu.
- currus triumphalis - kwadryga którą jechał zwycięski wódz w czasie swego triumfu, w Rzymie, o kształcie kolistym, bogato zdobiony w złocenia i inkrustacje z kości słoniowej, zamknięty z wszystkich stron i zawsze zaprzężony w białe konie.
Należy zaznaczyć, że armia rzymska zasadniczo nie używała rydwanów do celów militarnych, a co najwyżej jako pojazd paradny lub środek transportu dla kurierów. Wyliczony wyżej currus falcatus jest wspominany przez historyków rzymskich jako rodzaj broni nie tyle używany, co raczej spotykany przez legiony na polach bitew.
Mustang Shelby GT500 z roku 1967
Muscle car jest samochodem o wyjątkowo wysokich osiągach. Termin ten odnosi się głównie do amerykańskich, australijskich bądź południowoafrykańskich modeli z silnikami o dużej pojemności produkowanymi pomiędzy 1964 a 1973 dla samochodów amerykańskich i 1968 a 1976 dla samochodów australijskich.
Spis treści
//
Definicja
W większości przypadków zwrot „muscle car” odnosi się do pojazdów średnich rozmiarów z tylnym napędem, dużym silnikiem (przeważnie, aczkolwiek nie zawsze V8) i specjalnym przygotowaniu w celu uzyskania maksymalnych osiągów. Traktuje się je jako osobną kategorię samochodów sportowych, odróżniającą się od małych i szybkich pojazdów przeznaczonych do ulicznych bądź torowych wyścigów. Pełnowymiarowe samochody o dużych osiągach są zazwyczaj wyłączane z tej kategorii jako że wywodzą się od zwartych sportowych coupe zapoczątkowanych przez Forda Mustanga. Innym czynnikiem definiującym klasycznego muscle car’a jest wiek i kraj pochodzenia. Klasyczny muscle car jest zazwyczaj, ale nie zawsze wyprodukowany w Australii bądź Stanach zjednoczonych pomiędzy 1964 a 1975.
Alternatywnym wyznacznikiem jest wskaźnik mocy do masy. Przykładowo muscle car jest samochodem, którego wskaźnik mocy do masy wynosi minimum jeden koń mechaniczny na 5,44 kg. Tego typu definicje są jednak bardzo nieprecyzyjne.
Pochodzenie
1970 AMC Rebel: “The Machine”
Skupianie się na osiągach pomiędzy głównymi amerykańskimi producentami samochodów po II wojnie światowej zostało na nowo zapalone przez serię samochodów Chrysler 300 w 1955. Mogą być one potraktowane jako potomkowie muscle cara, pomimo bycia bardziej luksusowymi, drogimi, ekskluzywnymi i większymi. Inni wytwórcy wkrótce zaoferowali wyższe osiągi w swoich modelach o standardowych rozmiarach.
Pomysł zamontowania silników o dużej mocy w powojennych samochodach średnich rozmiarów został zapoczątkowany w 1957 przez American Motors Corporation (AMC) w samochodzie Rambler Rebel. AMC zaprezentowało nowy silnik V8 o pojemności 327 cali sześciennych (5,4 L) i mocy 255 koni mechanicznych (190,2 kW) z czterogardzielowym gaźnikiem (wtrysk paliwa był opcją) robiąc tym samym pierwszy amerykański, fabryczny hot rod z nadwoziem typu sedan. Rambler Rebel dostępny był z manualną bądź automatyczną skrzynię biegów i podwójnym systemem wydechowym. Był to najszybszy (od 0 do 96,6 km/h) czterodrzwiowy samochód w Stanach Zjednoczonych przejeżdżający dystans równy jednej czwartej mili (402 m) w 17 sekund.
Popularność muscle cara wzrosła w latach 60. W tym czasie pojawił się także Pontiac Tempest. Od 1964 do 1965 dostępny był wraz z opcją GTO zawierającą silnik V8 o pojemności 6,5 litra i czterobiegową skrzynię biegów. W 1966 pakiet GTO nie był już tylko dodatkiem, ale stanowił osobny model.
Upadek
Popularność tego typu samochodów gwałtownie spadła między innymi ze względu na kryzys paliwowy (silniki V8 są wyjątkowo nieekonomiczne). Mimo tego do dziś w pewnych kręgach samochody te są szalenie popularne. Rzadkie modele osiągają zawrotne ceny na aukcjach i są niezwykle poszukiwane.
Przykłady
- Pontiac GTO
- Plymouth Road Runner, oferowany również w wersji Superbird z charakterystycznym spoilerem i bardziej aerodynamiczną przednią częścią nadwozia zrobioną z plastiku,
- Plymouth GTX,
- Plymouth Hemi Cuda,
- Dodge Challenger,
- Dodge Charger,
- Dodge Dart,
- Dodge Coronet,
- Chevrolet Camaro,
- Chevrolet Chevelle (i jego wersja pick-up znana jako El Camino),
- Ford Mustang,
- Shelby GT500,
- Oldsmobile Cutlass/442.
Linki zewnętrzne
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Muscle car
Żółte bryczki pomiędzy Sahlenburgiem a wyspą Neuwerk
Bryczka - czterokołowy pojazd konny, lekki, odkryty, resorowany, od XVIII wieku często używana w Polsce, na wsi w celach gospodarczych i komunikacji, w zachodniej Europie była pojazdem podróżnym.
Aktualnie bryczki używa się głównie w celach turystycznych.
